Een medewerker plakt een klantbestand in ChatGPT om er een samenvatting van te krijgen. In het NIS2-project van dezelfde organisatie gaat het over firewalls, back-ups en meldtermijnen, niet over dat tekstvak. Toch gaat NIS2 juist daar ook over. AI-tools horen bij je aanvalsoppervlak, je dataverwerking en je toeleveringsketen, en NIS2 wil alle drie beheerst zien.
Wat NIS2 is, in het kort
NIS2 is een Europese richtlijn die de eisen aan cybersecurity verhoogt voor essentiële en belangrijke organisaties, in sectoren zoals energie, transport, zorg, drinkwater, digitale infrastructuur en overheid. In Nederland is NIS2 omgezet in de Cyberbeveiligingswet. De kern bestaat uit vier onderdelen:
- Risicobeheersing. Passende technische en organisatorische maatregelen voor je informatiebeveiliging.
- Incidentmelding. Significante incidenten moeten binnen korte termijnen worden gemeld.
- Bestuurlijke verantwoordelijkheid. De leiding moet de maatregelen goedkeuren en erop toezien.
- Toeleveringsketen. Je moet ook de risico's van je leveranciers en diensten beheersen.
AI-gebruik raakt alle vier.
AI is onderdeel van je aanvalsoppervlak
Elke AI-tool die je team gebruikt, is een plek waar gegevens je organisatie kunnen verlaten. Een medewerker die een offerte, een dossier of broncode in een publieke chatbot plakt, vergroot je aanvalsoppervlak zonder dat iemand het merkt. NIS2 vraagt om passende maatregelen voor je informatiebeveiliging, en dat betekent dat AI-gebruik niet buiten je beleid mag vallen.
Een AI-datalek kan een meldingsplichtig incident zijn
NIS2 kent meldplichten voor significante incidenten, met een vroege waarschuwing kort na ontdekking en een uitgebreidere melding daarna. Als gevoelige gegevens via een AI-tool uitlekken en dat de dienstverlening of de beveiliging raakt, kan dat zo'n incident zijn. Dat komt bovenop een eventuele datalekmelding onder de AVG. De Autoriteit Persoonsgegevens ziet het aantal datalekken via AI-chatbots al stijgen. Onder NIS2 is zo'n lek naast een privacyprobleem ook een beveiligingsincident.
Bestuurders zijn zelf verantwoordelijk
Een van de scherpste bepalingen van NIS2 is dat de verantwoordelijkheid bij het bestuur ligt. De leiding moet de risicomaatregelen goedkeuren en erop toezien, en kan aansprakelijk worden gesteld als het daar tekortschiet. AI-governance hoort daarbij: er moet beleid zijn over welke AI-tools mogen worden gebruikt en met welke gegevens. Lees ook hoe je een AI-beleid handhaaft.
Shadow AI is een ketenrisico
NIS2 vraagt om beheersing van je toeleveringsketen. Een niet-goedgekeurde AI-tool is in feite een onbekende leverancier die je gegevens verwerkt. Je kunt geen maatregelen treffen, geen afspraken maken en geen risico's beoordelen voor tools die je niet kent. Zicht op het AI-gebruik is daarom op zichzelf al een NIS2-maatregel. En een verbod werkt vaak averechts: mensen wijken uit naar hun telefoon, waarmee shadow AI juist groeit.
Van alles wat BeeSensible doet, sluit dit het directst aan op een NIS2-eis. "Je kunt geen maatregelen treffen voor tools die je niet kent" is hier geen slogan, maar een beschrijving van het gat dat de Inbox en het AI-register dichten: elke AI-tool die in je organisatie is geopend, met een risicoscore uit de catalogus, en op Nog geen besluit tot de organisatie kiest voor Toegestaan, Beperkt toegestaan of Niet toegestaan.
